جبار: شکسپیر و سیاست
استیون گرینبلَت
مترجم: آبتین گلکار
نشر همان،چاپ اول ۱۳۹۸
۱۰۰۰ نسخه
207 صفحه
40 هزار تومان
کتاب “جبّار: شکسپیر و سیاست” تاریخ نیست بلکه تحقیقی است دربارۀ تصویری که از جبّار یا جبّاران در آثار شکسپیر ساخته شده است …
… معاصردانستن هر نویسنده یا متفکری که در گذشتۀ دور میزیسته و مینوشته با ما کار پرخطری است، زیرا مستلزم آن است که شرایط خاص زندگی او را نادیده بگیریم و از پیش حکم کنیم که او همان گرفتاریهایی را داشته است که ما داریم و دغدغههای او همان دغدغههای ما بوده است. کاری که نویسندۀ جبّار کرده از این هم پرخطرتر است، زیرا انگیزۀ او در نوشتن این کتاب، چنانکه در پینوشت آن گفته، یک رویداد خاص بوده است: نامزدشدن دونالد ترامپ برای رئیسجمهوری آمریکا و نگرانی نویسنده از برندهشدن او در انتخابات و پس از آن درستدرآمدن این نگرانیها. این کتاب بیش از آنکه یک تحلیل «عینی» از شخصیت جبّار باشد به آن صورت که در آثار شکسپیر نمودار میشود، از همان اوّل سرِّ دلبران در حدیث دیگران گفتن به نظر میآید. اسمی از ترامپ در کتاب نیست، اما همهجا حاضر است. گاهی اشاره به او در کارهایی که به جبّاران نسبت داده میشود بهحدّی گویاست که هیچ جای تردید باقی نمیگذارد که جبّار کیست. مثلاً سخنگفتن نویسنده از جبّاری که نیمهشب پیامهایی میفرستد خودبهخود خواننده را به یاد توییتهای نیمشبی ترامپ میاندازد، یا اشاره به انحطاط نظام حزبی که زمینه را برای ظهور جبّار آماده میکند ــ در جایی که نویسنده تصریح میکند که در زمان وقوع حوادث نمایشنامههای تاریخی شکسپیر نظام حزبی وجود نداشته است ــ ذهن خواننده را به سمت بحرانی که احزاب سیاسی آمریکا و اروپای غربی و سایر جاهای دنیا به آن دچارند و زمینهساز پیروزی «دموکراتیک» کسانی چون ترامپ است میکشاند. جبّارترین جبّاری که نویسنده در آثار شکسپیر یافته، و درست هم یافته، ریچارد سوم است که بعد از آنکه همۀ منازعان تاجوتخت را به هر وسیله که شده از میان برمیدارد، از راه «انتخابات» به تخت پادشاهی مینشیند، و البته استفاده از واژۀ انتخابات برای فرایندی که سریچارد سوم را به تخت مینشاند عمدی است و به این نیّت است که شباهت میان او و جبّار معاصری که نویسنده در نظر داشته کامل شود.
خواننده نباید در این کتاب دنبال تعریفی برای جبّار که از فلسفۀ سیاسی آمده باشد بگردد. جبّاری که نویسنده در آثار شکسپیر جستوجو میکند، و نمونههای بارز آن ریچارد سوم و مکبث و کوریولانوس است، بیش از آنکه یک نوع آدم سیاسی باشد یک تیپ اخلاقی است که مثال بارز آن را نویسنده حاضر و آماده پیش روی خود دارد…
نویسندۀ معرفی: حسین معصومی همدانی
