تکامل شگفتانگیز
سفر حیات
آنا کلیبورن
مترجم: کاوه فیضاللهی
تصویرگر: وزلی رابینز
فرهنگ نشرنو، چاپ اول 1399
2200 نسخه
88 صفحه، مصور رنگی، گروه سنی ج، د، هـ
35 هزار تومان
کتاب تکامل شگفتانگیز اثری است غیرداستانی و مستند که سفر دور و دراز حیات را به ما نشان میدهد، از چندوچونِ ریزجاندارانِ حیرتانگیز گرفته تا گیاهانِ شگفتانگیز، تا قارچهای اعجابآور، بیمهرگانِ باورنکردنی، ماهیهای محیرالعقول، دوزیستان شگفتانگیز، خزندگان خارقالعاده، پرندگان بینظیر، پستاندارانِ حیرتآور تا خود ما، انسانِ خردمندِ هنوز درحالِ تکامل.
نموداری از یک شجرهنامۀ خانوادگی میتواند رابطۀ ما را با بقیۀ اعضای خانوادهمان نشان دهد. اگر در این شجرهنامه به اندازۀ کافی به عقب برگردیم، به چه حقایقی پی خواهیم برد؟! در آنصورت میفهمیم که علاوهبر دخترخالهها، پدربزرگها و عمههامان، با جانورانی چون شامپانزهها و گوریلها نیز خویشاوندیم. همچنین با گربۀ خانگی، خرچنگ، گاو، عقاب سرسفید و حتی با موز و کلم؛ چراکه کلِ حیات در روی زمین به خانوادهای عظیم تعلق دارد، خانوادهای که اعضای آن در اثر تکاملِ تدریجیِ یک تکسلول، به گونههای مختلف درآمدهاند.
تاریخ سیارۀ زمین به ۵/۴ میلیارد سال پیش بازمیگردد. دانشمندان معتقدند که حیات در روی زمین حدود ۸/۳ میلیارد سال پیش، فقط با یک نوع جاندار تکسلولی ساده آغاز شده است. این نخستین شکل حیات، از تغییرات تدریجی آغاز شد و به تغییرات بیشتر و بیشتر انجامید و از آن میلیاردها گونۀ مختلف به وجود آمد. تکامل به همان تغییری گفته میشود که در جانداران در طی زمان اتفاق افتاده است، از موجودات تکسلولی گرفته تا گیاهان، حشرات، ماهیها و جانوران خشکیزی همچون دایناسورها، پرندگان، و ما انسانها.
چرا تکامل؟ جانداران تکامل مییابند تا با محیط اطرافشان، یا همان زیستگاهشان، سازش یابند. تکامل به جانداران امکان تغییر، زندگی در جاهای مختلف، و یافتن غذا به شیوههای مختلف را میدهد و درنهایت آنها را به اشکالی متفاوت از هم ـ گونهها ـ درمیآورد.
گاهی دو «گونه» تکامل مییابند تا در بقا به همدیگر کمک کنند. به این فرایند «تکامل همراه» گفته میشود؛ همانند آنچه در رابطۀ گرگ و انسان اولیه پدید آمد، رابطهای که انسان و گرگ هر دو از آن سود بردند. از یکسو اگر گرگها آدمها را تعقیب میکردند، میتوانستند از پسماندۀ شکارِ آنها تغذیه کنند و از سوی دیگر، انسان با تماشای گرگها میتوانست چیزهایی دربارۀ ردیابی طعمه و شکار گروهی یاد بگیرد. و نیز در دهکدهها، گرگهایی که پسماندهها را پاک و انسان را از شرِّ آفتهای دیگری همچون موشها خلاص میکردند سودمند بودند. پس انسانها گرگهای غیرمهاجمتر را نگه میداشتند و به تکثیرشان کمک میکردند. با گذشت زمان، گرگها تکامل یافتند و به سگهای مهربان و وفادار تبدیل شدند.
کتاب تکامل شگفتانگیز اثری است غیرداستانی و مستند که سفر دور و دراز حیات را به ما نشان میدهد، از چندوچونِ ریزجاندارانِ حیرتانگیز گرفته تا گیاهانِ شگفتانگیز، تا قارچهای اعجابآور، بیمهرگانِ باورنکردنی، ماهیهای محیرالعقول، دوزیستان شگفتانگیز، خزندگان خارقالعاده، پرندگان بینظیر، پستاندارانِ حیرتآور تا خود ما، انسانِ خردمندِ هنوز درحالِ تکامل.
نویسندۀ معرفی: صوفیا محمودی
