فرهنگنامۀ داستانهای متون فارسی
به سرپرستی محمدرضا پارسانسب، حسن ذوالفقاری
نشر چشمه، چاپ اول ۱۳۹۹
۵۰۰ نسخه
۱۰۰۸ صفحه جلد اول
۲۳۰ هزار تومان
این کتاب حاصل طرح پژوهشی دامنهدار و گستردهای است که پس از دو دهه و با انواع فراز و فرودهایی که به خود دیده منتشر شده است. گسترهٔ تحقیق این فرهنگنامه، داستانهای فارسی از آغاز تا ۱۳۰۰ش. را دربرگرفته و از بررسی داستانهای ۴۲۲ متن فارسی حاصل شده است. مجلد یکم آن، شامل مدخلهای آا است و قرار است در هفت مجلد به چاپ رسد. شش مجلد به خلاصهٔ داستانهای فارسی و اطلاعات داستانی، شخصیتها، بنمایهها و مضامین، مکانها، بناها، موسیقی، آداب و رسوم و آیینها، بازیها، اشیاء، پوشاک و خوراک و نظایر آن پرداخته و مجلد هفتم به نمایه اختصاص یافته است.
در مقدمهٔ کتاب، روششناسی این تحقیق و مراحل و روش کار، شیوهٔ مدخلنویسی و تلفیق اطلاعات هر بند در ساختار خرد و کلان مشروح شده است و مؤلفان خود آن را «نه دایرةالمعارف به معنی رایج کلمه» و نه کتابی در حد «فرهنگ لغتهای مرسوم» میدانند، بلکه آن را اثری «منحصربهفرد، حاوی گزارش و خلاصهای از مجموعهٔ عظیم قصههای کهن فارسی، به انضمام اطلاعاتی داستانشناختی، محتوایی و فرهنگی که از دل همان قصهها استخراج و عرضه گردیده است» دانستهاند و به همین سبب آن را فرهنگنامهٔ متون فارسی نام دادهاند. در بیان کارکرد این فرهنگنامه نیز مؤلفان مواردی را برشمردهاند که یک نمونه از آن نقل میشود: «اگر بخواهیم مثلاً دربارهٔ ”دایه“ و نقشهای مختلف داستانی این تیپ داستانی مطالعه کنیم، به هفتاد فقرۀ داستانی که دایه بهعنوان بنمایه در آنها حضور دارد مراجعه میکنیم و یا اگر بخواهیم دربارهٔ نقش و کیفیت حضور ابلیس در داستانهای فارسی تحقیق کنیم، حدود ۴۰۰ فقره داستان موجود در این فرهنگنامه اطلاعات ذیقیمتی در اختیار ما خواهد گذاشت»
نویسندۀ معرفی: مریم کاشانی، زهرا محمدی
