فرش و فرشبافی در ایران
سیروس پرهام
نشر مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ اول ۱۳۹۹
۵۰۰ نسخه
۲۱۲ صفحه مصور
۱۳۵ هزار تومان
کتاب فرش و فرشبافی در ایران پیشتر در جلد ۱۸ تاریخ جامع ایران منتشر شده است و اینک برای علاقهمندان این حوزه و دانشجویان این رشته، که امکان خرید مجموعهٔ ۲۰ جلدی کتاب تاریخ جامع ایران را ندارند، بهطور مستقل منتشر شده است که کار بسیار نیکی است. از میان ویژگیهایی که مؤلف برای انتشار مبحث فرشِ تاریخ جامع ایران در مجلدی جداگانه برمیشمارد، این امتیاز را «بهرخکشیدنی» میخواند که «ابزارهای فرشبافی چند هزارسالهای که در زمان تدوین مقاله هنوز از دل خاک بیرون نیامده بود، به دیگر تصاویر» کتاب حاضر افزوده شده است.
ریشهشناسی سه گروه اصلی گستردنیهای دستبافتهٔ ایرانی، یعنی قالی، گلیم و زیلو، بههمراه مدارک مکتوب دربارهٔ قدمت و رواج هریک از این سه دسته، از مباحث بسیار خواندنی این کتاب است. فرش و فرشبافی در ایران در شش فصل، بههمراه تصاویر و کتابنامه و نمایه و پیوستها تدوین یافته است. در فصل اول به ریشهشناسی و ساختار و اسلوب گرهبافی و گلیم و زیلو و در فصل دوم، پس از مقدمهای به پیشینهٔ فرشبافی در ایران پیش از اسلام پرداخته شده است. فصل سوم به فرشبافی تا پایان سدهٔ نهم اختصاص دارد. در فصل چهارم به عصر زرّین فرشبافی، که در آن شکوه و عظمت قالی ایرانی عالمگیر میشود، یعنی دورهٔ صفوی، پرداخته شده است. فصل پنجم از دورهٔ افشاریان تا دوران جمهوری اسلامی را دربرمیگیرد و در فصل آخر کتاب، به فرش و دیگر دستبافتهای عشایری پرداخته شده است.
نویسندۀ معرفی: مریم کاشانی، زهرا محمدی
