کتاب از طهران تا پطرزبورغ و از پترزبورگ تا تهران
- بهنام ابوترابیان
- نشر روزنه، چاپ اول ۱۳۹۶
- ۱۰۰۰ نسخه
- ۲۰۰ صفحه
- ۴۰ هزار تومان
«همهچیز از مواجهه با یک تابلوی نقاشی شروع شد»؛ این جمله فقط انگیزۀ نویسنده از تألیف کتاب را برملا نمیکند، بلکه بیانِ تصویری، رنگین و زندۀ او را نیز فاش میکند. دربارهٔ چه؟ دربارۀ شهر سنپترزبورگ. ماجرا از این قرار است که مؤلف سفری سهروزه به سنپترزبورگ داشته است. پس از بازگشت و خیلی اتفاقی، با نقاشیِ زیچی، هنرمند مجار سدۀ نوزدهم دربار روسیه، مواجه میشود. این تابلو گزارشی است از هشت مجلسِ مختلفِ حضور ناصرالدینشاه در پترزبورگ، ۱۲۷ سال پیشتر. جذابیت نقاشی نویسنده را وامیدارد که به خاطرات شاه مراجعه کند و در کمال شگفتی متوجه میشود در سفرش همقدم ناصرالدینشاه بوده است؛ تقریباً همانجاها را دیده و همان تصاویر را به خاطر سپرده است. کتاب از طهران تا پطرزبورغ و از پترزبورگ تا تهران قصۀ این همسفری است.
سه روز حضور شاه در پترزبورگ، کتاب را سه فصل اصلی میکند؛ در هر فصل خاطرات شاه از برنامههای بازدید آن روز با توضیحات نویسنده کامل میشود. مخاطبِ کتاب، دست در دست نویسنده و شاه، پترزبورگ را میبیند. به کمک ناصرالدینشاه به آن سوی درهای بستۀ محافل اشرافی راه مییابد و تا اندازهای از آداب و تشریفات امپراطوری سردرمیآورد و به یاری نویسنده، با روند شکلگیری و توسعۀ شهر، بناها و خیابانها، شخصیتهای مهم و برهههای حساس حیات روسیه آشنا میشود. این سفر ناصرالدینشاه نیز مقارن با دوران رقابت سیاه روس و انگلیس بر سر ایران است که بعدها نزد مورخان به «بازی بزرگ» (Great Game) معروف شد. با خواندن این دو کتاب روشن میشود جای ایران در معادلات جدید جهانی کجا بود، عمیقترین تفاوتهای فرهنگی ایران با کشور سرد شمالی آشکار میشود.
نویسندهٔ معرفی: بهنام ابوترابیان
