سینماسوزی در ایران
عباس بهارلو
نشر قطره، چاپ سوم 1398
200 نسخه
20 هزار تومان
140 صفحهٔ مصور
سینماسوزی در ایران ماجرای آتشگرفتن یا آتشزدن عمدی سینماها در شهرهای گوناگون ایران را بین سالهای ۱۲۸۸ تا ۱۳۸۷، برمبنای اخباری که در روزنامهها و گزارشهای سازمانهای مختلف از این آتشسوزیها ثبت شده، بررسی میکند؛ از سوختن تماشاخانۀ ناصریه متعلق به امیرخان جوانشیر گرفته تا سینما جمهوری، که سوختنش شاید هنوز در خاطر جمعی از خوانندگان مانده باشد…
… این کتاب به دلایل گوناگون مهم و خواندنی است. خوانندۀ فیلمدوست، که شاید پیش از این بیشتر به داستان و محتوای فیلمهای تاریخ سینمای ایران میپرداخت، با خواندن این کتاب خود را در سالنهای سینمای سالهای گذشته و در بستر اجتماعی فیلمهایی که میشناسد تصور میکند. به لطف توصیفات کتاب از ساختمان سالنهای سینما در سالهای متعدد، خواننده در خیال از پلکان تنگ و تاریک سینمایی در خیابان لالهزار بالا میرود و به تماشای تولیدات سینمایی ایرانی مینشیند، تولیداتی که اکنون میداند با چه دردسرهایی از زیر تیغ سانسور متعصبان از سویی و سنگاندازیهای کمپانیهای فیلمسازی امریکایی از سوی دیگر در رفته و امکان نمایش پیدا کردهاند.
براساس این پژوهش، سوختن سینماها به علتها و انگیزههای گوناگون سیاسی، عقیدتی یا تکنیکی، گاه معلولهای اجتماعی جالبی نیز داشته است؛ مثلاً در سال ۱۳۰۷، سوختن فیلم نیتراتی در پروژکتور سینمایی زنانه در خیابان لالهزار موجب آتشگرفتن ساختمان سینما شد. «متعاقب این حادثه پارهای از نویسندگان مطبوعات و دولتمردان از افتتاح سینمای مختلط زنانه و مردانه سخن گفتند، تا درصورت تکرار چنین حوادثی زنان به کمک مردان از مهلکه بگریزند». این حادثه همچنین به تدوین دستورالعملهای جلوگیری از حریق در سالنهای سینما منجر شد و از آن پس باید در معماری سالنهای سینما رعایت میشدند. به بیان دیگر، کتاب فقط به ذکر تاریخ و علت سوختن سینماها اکتفا نمیکند، بلکه در برخی موارد به شرایط اجتماعی و تاریخی، مسائل حقوقی و نکات ایمنی مربوط به تجهیزات سالنهای سینما اشاره میکند که دانستنشان نهفقط برای سینمادوستان، بلکه برای هر فرد علاقهمند به تاریخ معاصر ایران نیز مفید است.
نویسندۀ معرفی: گلناز سرکارفرشی
