تقی مدرسی و تنهایی و غربت او

تقی مدرّسی (۱۳۱۱ تا ۱۳۷۶)، دانش‌آموختۀ رشتۀ پزشکی، اوّلین رمان خود به نام یَکُلیا و تنهایی او را در سال ۱۳۳۴ نوشت و با کمک ابوالحسن نجفی منتشرش کرد. او با همین اثر توانست ره صدساله را یک‌شبه بپیماید و جاپایش را در مقام نویسنده‌ای چشم‌گیر و اثرگذار محکم کند. یکلیا و تنهایی او نظر منتقدان را جلب کرد، ارج دید، ستایش شد و برای نویسنده‌اش شهرت به ارمغان آورد. او در سال ۱۳۳۸ به آمریکا مهاجرت کرد. تحصیلاتش را در رشتۀ روان‌پزشکی ادامه داد و با آن تیلر، نویسندۀ پرخوانندهٔ آمریکایی، که فیلم‌های زیادی با اقتباس از رمان‌های او ساخته شده، ازدواج کرد. پس از آن رمان‌های دیگر خود را با نام‌های شریفجان شریفجان (۱۳۴۴)، کتاب آدم‌های غایب (۱۳۶۵) و آداب زیارت (۱۳۶۸) نوشت. این سه رمان خلاف رمان نخستش، که از اسطوره‌ها و حکایت‌های عهد عتیق آب می‌خورد، درون‌مایه‌ای سیاسی و اجتماعی دارند. تقی مدرسی رمان دیگری دارد به نام عذرای عزلت‌نشین که چاپ نشد. او در ۶۵ سالگی به بیماری سرطان درگذشت. ردّ پای خوانده‌ها و دانسته‌های مدرسی کمابیش در تمام آثارش دیده می‌شود و چون خونی تازه به رگ‌ روایت‌های منسجمش می‌ریزد و آن را سیراب می‌کند.

• یکلیا و تنهایی او
• تقی مدرسی
• نشر نیل، چاپ اول ۱۳۳۴ (از چاپ چهارم ۱۳۵۱ به بعد ناشران دیگر)
• ۲۰۰۰ نسخه
• ۱۵۲ صفحه
• ۶ تومان

تقی مدرسی در این داستان زبانی آرکائیک دارد و آب از چشمۀ اسطوره‌ و حکایات عهد عتیق برداشته است. او شخصیت‌های پُررمز و راز داستانش را لباسی از «گذشته» پوشانده، بر زورقی از افسانه نشانده و به‌ سوی سرنوشت رانده است. مدرسی در این داستان با پس‌زمینۀ روایت و بلاغت خاص کتاب‌مقدس‌، نگاه نوی به خدا و شیطان و گناه داشته است. دنیایی که مدرسی در این داستان ترسیم می‌کند پرراز و رمزتر و پیچیده‌تر از آن است که بتوان به‌سادگی دربارهٔ‌ صواب و ناصوابش داوری کرد. یکلیا و تنهایی او دو بخش دارد. بخش اوّل داستانِ یکلیا، دختر پادشاه بنی‌اسرائیل، که بی‌اذن پدر، تن و جانش را به وسوسۀ عشق چوپانی به نام کوشَی تسلیم می‌کند. بخش دومِ یکلیا و تنهایی او داستانی است دربارۀ اورشلیم و پادشاهش.

• آداب زیارت
•  تقی مدرسی
• انتشارات نیلوفرچاپ اوّل ۱۳۶۸
•  ۵۰۰۰ نسخه
• ۲۶۲ صفحه
• ۱۲۰ تومان

رمان آداب زیارت حول محور شخصیت عجیب هادی بشارت می‌گردد. پرفسور بشارت دانشی‌مردی تاریخ‌دان است که به جهان اطراف از دریچۀ تاریخ نگاه می‌کند و رابطه‌اش با اکنون قطع است. در غربت و تنهایی عمیقی دست‌وپا می‌زندو با یاد یکی از دوستانش به نام پرفسور هامفری که روزهای خوبی را با او در ویتهرست‌کالج گذرانده و فخرزنجانی دبیر تاریخ گذشته‌اش روزگار می‌گذراند. نه چیزهایی که برای او جالب است برای دیگران مفهومی دارد و نه آنچه برای دیگران جالب است توجّه او را جلب می‌کند. او هیچ‌کس، هیچ‌کس را، که با او زبانی مشترک داشته باشد، ندارد. این رمان فضای اجتماعی سال‌های اوّل انقلاب را به‌خوبی ترسیم می‌کند. حال‌وهوای زنانی که تازه چادرسرکردن و مردانی که تازه جنگیدن یاد گرفته‌اند و کوچه‌های پر از حجله. مردم داغ‌دار بی‌قراری که برای التیام زخم‌های خود دنبال معجزه می‌گردند و عکس عزیزان و جگرگوشه‌هاشان را که شهید شده‌اند روی دیوارهای رطوبت‌گرفتۀ شهر می‌بینند.