عواید حاصل از فروش اینترنتی رود به کارگران بیکار شده بر اثر شیوع کرونا تعلق خواهد گرفت

فصلنامهٔ رود، نشریهٔ ویژهٔ معرفی کتاب

تارنمای نشریه ویژه معرفی کتاب رود

تقی مدرسی و تنهایی و غربت او

1 2 3 4 5

تقی مدرّسی (۱۳۱۱ تا ۱۳۷۶)، دانش‌آموختۀ رشتۀ پزشکی، اوّلین رمان خود به نام یَکُلیا و تنهایی او را در سال ۱۳۳۴ نوشت و با کمک ابوالحسن نجفی منتشرش کرد. او با همین اثر توانست ره صدساله را یک‌شبه بپیماید و جاپایش را در مقام نویسنده‌ای چشم‌گیر و اثرگذار محکم کند. یکلیا و تنهایی او نظر منتقدان را جلب کرد، ارج دید، ستایش شد و برای نویسنده‌اش شهرت به ارمغان آورد. او در سال ۱۳۳۸ به آمریکا مهاجرت کرد. تحصیلاتش را در رشتۀ روان‌پزشکی ادامه داد و با آن تیلر، نویسندۀ پرخوانندهٔ آمریکایی، که فیلم‌های زیادی با اقتباس از رمان‌های او ساخته شده، ازدواج کرد. پس از آن رمان‌های دیگر خود را با نام‌های شریفجان شریفجان (۱۳۴۴)، کتاب آدم‌های غایب (۱۳۶۵) و آداب زیارت (۱۳۶۸) نوشت. این سه رمان خلاف رمان نخستش، که از اسطوره‌ها و حکایت‌های عهد عتیق آب می‌خورد، درون‌مایه‌ای سیاسی و اجتماعی دارند. تقی مدرسی رمان دیگری دارد به نام عذرای عزلت‌نشین که چاپ نشد. او در ۶۵ سالگی به بیماری سرطان درگذشت. ردّ پای خوانده‌ها و دانسته‌های مدرسی کمابیش در تمام آثارش دیده می‌شود و چون خونی تازه به رگ‌ روایت‌های منسجمش می‌ریزد و آن را سیراب می‌کند. 

  • یکلیا و تنهایی او
  • تقی مدرسی
  • نشر نیل، چاپ اول ۱۳۳۴ (از چاپ چهارم ۱۳۵۱ به بعد ناشران دیگر)
  • ۲۰۰۰ نسخه
  • ۱۵۲ صفحه
  • ۶ تومان

تقی مدرسی در این داستان زبانی آرکائیک دارد و آب از چشمۀ اسطوره‌ و حکایات عهد عتیق برداشته است. او شخصیت‌های پُررمز و راز داستانش را لباسی از «گذشته» پوشانده، بر زورقی از افسانه نشانده و به‌ سوی سرنوشت رانده است. مدرسی در این داستان با پس‌زمینۀ روایت و بلاغت خاص کتاب‌مقدس‌، نگاه نوی به خدا و شیطان و گناه داشته است. دنیایی که مدرسی در این داستان ترسیم می‌کند پرراز و رمزتر و پیچیده‌تر از آن است که بتوان به‌سادگی دربارهٔ‌ صواب و ناصوابش داوری کرد. یکلیا و تنهایی او دو بخش دارد. بخش اوّل داستانِ یکلیا، دختر پادشاه بنی‌اسرائیل، که بی‌اذن پدر، تن و جانش را به وسوسۀ عشق چوپانی به نام کوشَی تسلیم می‌کند. بخش دومِ یکلیا و تنهایی او داستانی است دربارۀ اورشلیم و پادشاهش.

 

  • آداب زیارت
  •  تقی مدرسی
  • انتشارات نیلوفرچاپ اوّل ۱۳۶۸
  •  ۵۰۰۰ نسخه
  • ۲۶۲ صفحه
  • ۱۲۰ تومان

رمان آداب زیارت حول محور شخصیت عجیب هادی بشارت می‌گردد. پرفسور بشارت دانشی‌مردی تاریخ‌دان است که به جهان اطراف از دریچۀ تاریخ نگاه می‌کند و رابطه‌اش با اکنون قطع است. در غربت و تنهایی عمیقی دست‌وپا می‌زندو با یاد یکی از دوستانش به نام پرفسور هامفری که روزهای خوبی را با او در ویتهرست‌کالج گذرانده و فخرزنجانی دبیر تاریخ گذشته‌اش روزگار می‌گذراند. نه چیزهایی که برای او جالب است برای دیگران مفهومی دارد و نه آنچه برای دیگران جالب است توجّه او را جلب می‌کند. او هیچ‌کس، هیچ‌کس را، که با او زبانی مشترک داشته باشد، ندارد. این رمان فضای اجتماعی سال‌های اوّل انقلاب را به‌خوبی ترسیم می‌کند. حال‌وهوای زنانی که تازه چادرسرکردن و مردانی که تازه جنگیدن یاد گرفته‌اند و کوچه‌های پر از حجله. مردم داغ‌دار بی‌قراری که برای التیام زخم‌های خود دنبال معجزه می‌گردند و عکس عزیزان و جگرگوشه‌هاشان را که شهید شده‌اند روی دیوارهای رطوبت‌گرفتۀ شهر می‌بینند.

  • شریفجان، شریفجان
  •  تقی مدرسی
  •  انتشارات نگاه،  (چاپ اول، نیل ۱۳۴۴) چاپ چهارم۱۳۸۰
  • ۳۰۰۰ نسخه
  • ۲۲۹ صفحه
  • ۱۲ هزار تومان

 

در این رمان دنیای عادی و روابط علت‌ومعلولی واقعی به چاشنیِ ملایمی از تصوّر و خیال می‌آمیزد و ته‌رنگ افسانه می‌گیرد. شاید بتوان این رمان را اوّلین تجربه‌ سبک رئالیسم جادویی در داستان‌نویسی ایران دانست.  رمان مضمونی سیاسی‌ ـ اجتماعی دارد. اوّلین سال‌های فرمان کشف‌حجاب و برخورد مردم با این مسئله را به تصویر می‌کشد و از زمین‌خواری نظامیان دورهٔ رضاخان می‌گوید. در این داستان نظام ارباب‌رعیتی برابر اصلاحات ارضی قرار می‌گیرد. همچنین اصل‌ونسب و اسم‌ورسم برابر تازه‌به‌دوران‌رسیدگی، ارزش‌های کهن و ریشه‌دار و سینه‌به‌سینه‌آمده برابر ارزش‌های نوی فرمایشی، و نجابت سنت برابر بی‌پروایی و دریدگی مدرنیتۀ دستوری.

  • کتاب آدم‌های غایب
  • تقی مدرسی
  • نشر نگاه، چاپ دوم ۱۳۷۹ ( چاپ اول نشر بزرگمهر ۱۳۶۸)
  • ۳۰۰۰ نسخه
  • ۳۲۸ صفحه
  • ۱۷۵۰۰ هزار تومان

 این رمان اوّل‌‌بار در سال ۱۹۸۶ به زبان انگلیسی در آمریکا و پس از آن به فارسی در ایران منتشر شد. کتاب آدم‌های غایب روایتی آمیخته به رئالیسم جادویی است از خانه‌ای قدیمی و خانواده‌ای اشرافی با گذشته‌ای پر رمز و راز. داستان از زاویه‌دیدِ جوانی به نام رکنی روایت می‌شود. رکنی جوانی حساس و تنهاست که به نقاشی و خیالبافی پناه برده است. او در خانه‌ای قدیمی و رنگِ‌رخ‌باخته با پدرش، که او را خان‌بابا‌دکتر می‌نامد، خواهر ناتنی نیمه‌مجنونش به نام ایران و مادرش که زن دوم خان‌بابادکتر است، زندگی می‌کند.

نویسندهٔ معرفی: عاطفه طیّه

نظرتان را به رود بسپارید

نشانی ایمیل شما دیده نخواهد شد. *